Niedziela, 20 Września, 2020     ostatnia aktualizacja 20-09-2020
 
Projekt winnicy w Garlicy Murowanej
 
2009-11-25

Przedstawiamy fragmenty interesującej pracy magisterskiej poświęconej projektowi winnicy w podkrakowskiej Garlicy Murowanej. Polskie winnice, polskie wino stały się faktem, nic więc dziwnego, że coraz częściej rodzi się potrzeba profesjonalnego zagospodarowania terenów przeznaczonych pod winiarnie. Praca Joanny Spałek jest ciekawą próbą zmierzenia się z tym tematem.

Wprowadzenie
Wieś Garlica Murowana znajduje się w województwie małopolskim, gminie Zielonki oddalonej ok. 10 km na północ od Krakowa. Dojazd komunikacją miejską MPK liną nr 227, której przystanek znajduje się bezpośrednio przy gospodarstwie. Obszar, który usytuowany jest na malowniczym wzniesieniu Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, to 70,54 ha terenów których własnością jest Rolniczy Zakład Doświadczalny Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, w tym obszar objęty ochroną konserwatorską to 3,8 ha  wpisany do rejestru zabytków pod nr A- 443, decyzją z dnia 15.04.1997 roku.  

Dane historyczne

- Inwentarz wsi Garlica Murowana z 1721 r.

„Oblata Actus Condenscensionis In Bonis Villa Garlica Murowana dicta per officium praesens expedikt” Dwor. Wjeżdżając do dworu garlickiego Brama Murowana. W tey Bramie Wrota Stoczyste na zawiasach Żelaznych z kuną żelazną. Od Bramy idąc mur […], przy którym Budynek stary, bardzo zły, bez okien, pieca, drzwi, w którym Budynku dół tylko, gdzie przed tym bywała studnia. Nad tym Budynkiem dach częścią gontami, częścią słomą pokryty, bardzo zły. Od tej studnie gdzie furtka bywała jest zagrodzono łatami. Drzwi bardzo złe na obłąku. Od tych drzwi mur nieprzykryty aż do bramy. W tej Bramie koło drzwi (w murze dziury). Spodem wielkie u dołu drzwi na zawiasach z wrzeciądzem żelaznym y zamkiem starym bez klucza. Na tej bramie izdebka alias sala pusta o sześciu oknach bez kwater y szyb. Podsiebitka miejscami poodpadała y popodpierana. Dach Stary, restauracji potrzebuje. Ganku mniemasz. Wietrznik upada. Od Bramy idąc do Budynku mur, częścią zły, bez Dachu. Budynek Wielki, do którego wchodząc drzwi na zawiasach żelaznych y Hakach stare z klamką drewnianą. W tej sieni okien dwie pustych y kuchnia. Do niej drzwi na zawiasach żelaznych, stare, z hakami, bez klamki. Kumin w niej nad wierzchem dachu murowany. W tej sieni powała z tarcic cała. Z tej sieni drzwi po lewej Ręce stare, malowane, na zawiasach y Hakach żelaznych z wrzeciądzem, stare bardzo. Wchodząc do Izby w tej Izbie okien trzy, w których oknach (kilka) kwater trzy y to potłuczone szyby bardzo. Pieca nie masz. Okiennic dwie starych na zawiasach y Hakach żelaznych, starych. Ściany wszystkie walą się, powała złą bardzo, powypadała. Stragarze pogniły i popodpierane wszystkie. Podłoga stara. Z tej izby drzwi do komnaty na zawiasach y Hakach żelaznych z Zamkiem i wrzeciądzem żelaznym starym. W tej komnacie (pistew) trzy, okien dwie, w nich kwater cztery w ołów oprawne, częścią bardzo złe, drugich czerech mniemasz. W nich kraty żelazne. Podłoga cała stara, ściany stare, złe, walą się. Podsiębitka malowana, bardzo zła. Powała nad podsiębitką pogniła. Ściany w tej izbie złe. Z węgłów (powyżej) tej powały popodpierane. Z tej komnaty do komnatki drzwi stare, złe, na jednej zawiasie żelaznej  wrzeciądzem y antabą staremi. Podłogi niemasz y powały niemasz bo zgniła. Ściany pogniły. Z tej komnaty do sieni drzwi na zawiasach żelaznych y Hakach z wrzeciądzem, złe bardzo. Z sieni drzwi do komnaty kuchennej na zawiasach y hakach żelaznych starych, bez skobla y antaby. Podłogi w niej niemasz. Idąc na górę schody złe, drewniane. Częścią drzwi nad niemi na obłąkach drewnianych. Dach nad tym budynkiem bardzo zły, restauracyi potrzebuje. Dymniki dwa bez zawias, haków y okiennic. Zachodząc z góry, schody drugie do piwnice. Drzwi iedne na zawiasach y hakach żelaznych, z wrzeciądzem i skoblami. W drugiej piwnicy drzwi nie masz, haki stare, okien dwie z kratami żelaznemi w murze, staremi. Wychodząc z piwnice do sadu, drzwi stare na zawiasach żelaznych y hakach. Wedle tych drzwi okiennica zalepiona gliną. Ściany stare złe. Z tej komory drzwi do izdebki o dwóch zawiasach, hakach y wrzeciądzem, z klamką, stare, polepione y złe. W tej izbie okien dwie, w ołów oprawne, szyb w nich stłuczonych pięć, z kratami żelaznemi. Piec zielony, bez koronek, dobry. Pieczyk chlebowy y kominek murowany stary, z blachą. Ściany stare y powała stara. Z tey izdebki drzwi do komnaty Iosephus Michałowski Subdapifer Palatinatus VicaCapitaneus et (Iudex) Castrensis Cracoviensis (Józef Michałowski, Podstoli Województwa y Sędzia Grodzki Krakowski) , na zawiasach y hakach, stare y złe bardzo. W tej izdebce (s. 2100) okna połowa zalepionego zdołu a w górze pułtory kwatery. Powała dobra, miejscami tylko nad (piecem) wygniła. Pieca niemasz. Szafa przy ścianie od (łuku). Drzwi do sadu stare, złe, na zawiasach y Hakach żelaznych, z wrzeciądzem y skoblem stare. Z ty izdebki drzwi na zawiasach, hakach z skoblem y wrzeciądzem. W tey izdebce okno, którym dwóch kwater mniemasz a dwie w ołów oprawne bez szyby. Powała i ściany stare. Z tey izdebki do ostatniego pokoju ku podworzu drzwi na zawiasach y hakach dobre, z zamkiem, klucza niemasz. W którym pokoju okien dwie: w iednym oknie kwater górnich dwie całych, dolnych mniemasz; w drogim oknie kwatery dobre, tylko dwóch szyb nie dostaie, w ołów oprawne. Ściany stare, ustępują węgłów. Podłoga dobra y powała. Okiennica iedna na zawiasach hakach żelaznych dobre, bez zamku.  W który stołowey izbie podłoga stara ale cała, z kominkiem i piecem dobrym, bez koronek. Powała stara, ściany stare, wypiraią się. W tey izbie okien dwie, w ołów oprawne, w których szyb sześciu niedostaje. Ława pod oknami. Wychodząc z tey Izby do sieni, drzwi na zawiasach y hakach żelaznych, bez zamku. Wyszedłszy z Dworu ku stodole sad w około murem obwiedziony. Dachowki nad nim mniemasz. Miejscami zły i porysowany. Przy końcu sadu do muru przystawiona stodoła. Połowa murem złym obtoczona, połowa płotem. Stodoła na sochach trzech, podporami trzema podparta, wktorey stodole (?) dwie, płotem grodzone, nachylone. Wrót dwoie na biegunach. Iedne (?) na biegunach drewnianych i wiciach; drugie ku dworowi, także stoczyste, na kunach  żelaznych, z skoblem y wrzeciądzem żelaznemi. Wktorey stodole żadnego zboża niemasz, oprócz słomy kłociastey trocha (…?). Od tey stodoły idąc ku parkanu, mur obalony, gdzie przedtym druga stodoła była. Od tego muru, idąc ku piekarni pot chruściany ciągnie się na siedemdziesiąt kroków, do samych wrót w pole, których wrót niemasz, tylko sami odrzwie, a wrota z łat, w kratkę robione. Od których drzwi ciągnie się mur (?) ogroda, miejscem zły, miejscem obalony i nie nakryty. Od tego muru idąc ku folwarkowi, Piekarnia o dwojgu drzwiach na biegunach drzewnianych. Okien dwie w drewno oprawne, szyb w nich starych dwadzieścia niedobry. Grodza na cielęta. Żłób pod oknem bardzo zły, zgniły. Z tey piekarnie drzwi na pole, na biegunach żelaznych, stare, złe. Z tej wołownia, do której drzwi stare, na zawiasach y Hakach żelaznych, w której wołowni żłobów dwa, złe bardzo. Ściany wszytkie, tako w piekarni, jako i w wołowni bardzo złe, pogniły y drzewa niedostaje. Staienka bardzo zła y ściany pogniły y powypalane. Żłob w niej dobry. Drzwi do niej na biegunach drewnianych, z haczykiem i skoblem  żelaznym. Poszycie miejscami poprawy potrzebuje. W tyle, za tą staienką sztuki murarskie masz na czterdzieści kroków. Dalej zaś od tej staienki, ku bramie ciągnie się mur na kroków dwadzieścia    i pięć. Pod samę bramę muru niemasz, tylko parkan zły, drewniany (wprżeset) piec zgnitych. Dylów popołowie niemasz, słupy zgniłe y pochylone. Przy starey Bramie  muru kawałek dobrego. Za tą Bramą iadąc ku Krakowu mur wokoło sadu drugiego, których sadów iest dwa, między murami trzeci, płotem ogrodzony. W końcu sadu od wsi średniego, od wsi, przy dawnym murze iest Browar drewniany. Wchodząc do sieni od sadu, są drzwi stare na biegunach drewnianych, w której sieni kadzie dwie drewniane. Obręczy na nich. Lasy do studzenia słoda. Drzwi na wieś drewniane, złe. Ścian dwie dziurawych, dwie starych, nachylonych, trzecia ściana od sadu murowana. Wchodząc do izby, drzwi na zawiasach żelaznych z skoblem, haczykiem, złe. Okien cztery, w drewno oprawne, w których szyb złych dziesięć. Beczek trzy do gorzałki, starych, złych. Rurnica iedna, z dwiema rurkami. Garniec gorzałczany z pokrywą, stare, naprawiane. Ściany z grontu złe y pogniłe, walą się. Powała z stragarzmi zgniłą, słupami podparta. Piec kaflowy stary, z kominem, w którym iest piec chlebowy. Z izby do komnaty drzwi stare, zpruchniałe. Powały niemasz. Wierzch nad tym browarem częścią gontami, częścią snopkami pokryty, wszystek bardzo zły. Obory niemasz. […] Tu opis poddanych Garlicy Murowanej i ich powinności. Karczma wymyślna na gościńcu Skalskim, która zspustoszała (s. 2105) […]
Pola do tej wsi iest troie: pierwsze na oziminę od granic Bibickich, drugie na iarzynę od granic Zielińskich, trzecie na Vigor od granic Trojanowskich. Łąka iedna zowie się Żabnik od granice Zielińskiej, druga łąka za dworem, ku Woli. Stawisk pięcioro, które czasem sielą, czasem wypaszaią.  (...)

Analiza układu przestrzennego zespołu
Zespół dworski w Garlicy Murowanej położony jest na południowo-zachodnim stoku wypiętrzenia nad doliną potoku Garliczka.
W granicach pierwszego założenia zespół zachował w większości pierwotną kompozycję, w której wyodrębnić można trzy charakterystyczne wnętrza- dziedzińce.
Główny dziedziniec z owalnym gazonem to najbardziej reprezentacyjna część założenia; otoczony budynkami spichlerza, bramą, lamusem oraz ruinami dworu. Od północnej i wschodniej części dworu znajduje się niewielki XIX wieczny ogród wypoczynkowo- ozdobny z kilkunastoma drzewami nad którymi dominuje pomnikowa lipa. Na miejscu tego ogrodu jeszcze w XVIII w. znajdował się jeden z sadów. Od zachodu znajduje się  budynek lamusa oddalony nieco od podjazdu. Jest to obiekt datowany na koniec XVI w. lub początek XVII; początkowo pełnił rolę bramy wjazdowej do założenia o nieco innym układzie kompozycyjnym na co wskazuje zachowany w elewacji zachodniej kamienny portal. Później zaadaptowany na lamus jest najstarszym zachowanym budynkiem założenia, z którym wiązały się zapewne mury otaczające najstarszy zespół.
Późniejsza droga dojazdowa, związana z nowszą bramą i dworem, miała przebieg podobny do dzisiejszej jednak skierowany bardziej na południe. Wspomniana brama, o dość okazyjnej architekturze, z półkolistym portalem z piaskowca, herbem „Lubicz” umieszczonym z obu stron pod belkowaniami pochodzi prawdopodobnie z XVIII w. Jest ona wymieniona w inwentarzu z 1747 r.
Równolegle do dziedzińca głównego, w kierunku wschodnim, znajduje się dziedziniec gospodarczy obudowany niegdyś w czworobok budynkami folwarcznymi; obecnie nadal pełni funkcję gospodarczą. Po dawnej zabudowie pozostały jednak jedynie fragmenty fundamentów. Trzeci dziedziniec położony jest najniżej, pomiędzy istniejącą drogą dojazdową a potokiem Garliczka. Jest to najmłodsza cześć założenia, w której znajduje się obszerna stodoła pochodząca z okresu międzywojennego do dziś służąca jako pomieszczenie magazynowe  oraz budynek mieszkalny widoczny już na katastrach z 1871 r.  
Całość założenia składa się z trzech dziedzińców, jednego reprezentacyjnego oraz otaczających go dwóch dziedzińców gospodarczych. Na dodatek fakt, iż wszystko to było otoczone sadami  pozwala nam na stwierdzenie, iż gospodarstwo to miało charakter rolniczy.

Analiza architektoniczna dworu
Dwór w Garlicy Murowanej, wbrew nazwie, był budynkiem drewnianym, parterowym, częściowo podpiwniczonym, w części zachodniej o konstrukcji zrębowej, o wymiarach 27,4 x 14,0 m. Rzut od frontu czteroosiowy z sienią w drugiej osi od zachodu, od tyłu pięcioosiowy. Od zachodu dwutraktowy a od wschodu trójtraktowy.
 Wejście do budynku znajdowało się na środku elewacji frontowej pod czterokolumnowym gankiem. Ściany zewnętrzne obłożone były grubym wapienno
-glinianym tynkiem. Niestety nie zachowały się żadne informacje odnośnie formy dachu; najprawdopodobniej był to czterospadowy dach łamany, kryty gontem.
W XIX w. dwór zmodernizowano i dostosowano do ówczesnej mody, jednak nie miało to znaczącego wpływu na układ przestrzenny obiektu.

- Fazy budowy:

I faza- XVII w.
Budowa drewnianego, częściowo podpiwniczonego dworu o wielkości i układzie zbliżonym do układu istniejącego jeszcze w XIX w. jedyne różnice dotyczą ilości okien.
Budynek ten wymieniony jest w inwentarzach z 1721 oraz 1747 roku. Opisywany jako obiekt bardzo zniszczony.

II faza- ok. poł. XVIII w.
Wymiana substancji z I fazy, bez większych zmian w układzie.

III faza- XVIII / XIX w.
Zastany osiemnastowieczny układ został zaadaptowany bez większych zmian. Jedyne zmiany dotyczyły wyglądu pomieszczeń, ściany otynkowano i pomalowano, a pomieszczenia bardziej reprezentacyjne pokryto dekoracją malarską.

IV faza- po 1910 r.
Przebudowa dachu z czterospadowego na dwuspadowy oraz ganku wejściowego. W części zniszczonego budynku została wymieniona konstrukcja drewniana na murowaną z utrzymaniem pierwotnych stropów. Układ pomieszczeń bez większych zmian. Po roku 1920 adaptacja pomieszczeń na potrzeby Towarzystwa Rolniczego.

V faza- lata 50-te XX w.
Stopniowe zacieranie się układu dworu przez adaptacje na pomieszczenia biurowe i mieszkalne. Stopniowa degradacja dworu, zakończona ostatecznie rozebraniem dwory w 1998 r.

Zieleń
Na terenie objętym ścisłą ochroną konserwatorską zachowały się jedynie pojedyncze okazy starego drzewostanu oraz krzewów,  z których można jednak odczytać dawne formy kompozycyjne parku i klombów kwiatowych. Duża cześć istniejącej zieleni jest współczesna i często kłóci się z historycznym założeniem.
W celu uczytelnienia i wyeksponowania dawnej kompozycji należy usunąć wszelkie współczesne naleciałości, które z biegiem lat będą coraz bardziej razić.

Podsumowanie
Zespół dworski w Garlicy Murowanej jest jednym z ciekawszych tego typu założeń tak dobrze zachowanych w części południowej Polski. Na jego unikalność składa się fakt, iż mimo tego, że dwór już nie istnieje; rozebrany w 1998 r. po stopniowej degradacji, do końca był on budynkiem o rozplanowaniu wnętrz praktycznie niezmiennym od XVII w. co pozwoliło na przeprowadzeniu  dokładnej inwentaryzacji.
Istniejące opracowania pozwalają na dokładne odtworzenie dworu wraz z otaczającym go ogrodem. Mimo, iż część kompozycji została zatarta w krajobrazie, to przy obecnym stanie nie ma żadnych przeciwwskazań do ich odtworzenia bądź uczytelnienia.
Pomimo tego, iż od początku istnienia zespół ten pełnił dwie podstawowe funkcje: wypoczynkowo- reprezentacyjną oraz gospodarczą nie powoduje to żadnej kolizji z obecną funkcją jaką nadaje jej Uniwersytet Rolniczy (na zdjęciu teren pod przyszłą winiarnię).

PROJEKT

1. Idea

Zespół dworski w Garlicy Murowanej, ze względu na swoje położenie i rzeźbę terenu (stok południowy, południowo- zachodni), atrakcyjność kompozycyjną oraz korzenie sadownicze, jest idealnym miejscem do założenia winnicy wraz z kompleksem turystyczno- winiarskim. Z tego powodu Wydział Sadownictwa Uniwersytetu Rolniczego, który obecnie zarządza tym terenem, w 2007 roku obsadził winoroślą 0,5 ha gruntu na stoku południowym, a rok później kolejne 0,5 ha.W projekcie uwzględnione jest obsadzenie kolejnych 2 ha gruntu.


Powyżej - elewacja przednia winiarni



Powyżej - elewacja boczna wniarni

Ze względów za tradycje gospodarcze założenia jest to teren, w którym idealnie połączą się  walory historyczne z kompleksem winiarskim. Bliskość dużej aglomeracji jaką jest Kraków dodatkowo sprzyja rozwojowi terenu, który może stać się kompleksem wypoczynkowym oferującym regionalny wyrób jakim w tym przypadku jest wino w połączeniu z malowniczą architekturą dworską.


Widok na winiarnię

2. Plan ogólny
Nawiązując do historycznego układu kompozycyjnego kompleks skupia się wokół trzech dziedzińców.
Wjeżdżając przez główną bramę od prawej znajduje się najmłodsza część założenia, dziedziniec na którym znajduje się parking dla zwiedzających  
(30 stanowisk w tym 2 dla  osób niepełnosprawnych). Stodoła o dość dużych rozmiarach (44,0 m x 12 m) pochodząca z czasów międzywojennych podzielona została na dwie części i zaadoptowana na portiernię wraz z szatnią dla studentów oraz sklep winiarski wraz z punktem informacyjnym. Istniejące budynki mieszkalne  
w części zachodniej zostały osłonięte od części ogólnodostępnej i przeznaczone dla osób opiekujących się tym terenem.



Plan całości

Z tego dziedzińca już na pieszo dochodzimy do drugiego dziedzińca - głównego z odtworzonym owalnym gazonem. Wokół niego rozmieszczone są budynki: spichlerza zaadaptowanego na sale dydaktyczne, szkoleniowe dla studentów oraz winiarzy, budynek lamusa w którym znajdować się będzie kawiarenka wraz z „muzeum miejsca” w którym chętni będą mogli dowiedzieć się więcej na temat historii całego założenia. Kolejnym budynkiem jest zrekonstruowany dwór w którym odbywać się będą degustacje winiarskie oraz imprezy okolicznościowe. Z dworu przez taras można przejść do ogrodu, który istniał tu od pocz. XIX w. z czasem jednak został zdewastowany. W projekcie odtwarzam jego układ tarasowy ograniczając się tylko do obsadzenia niewielkiej części niską roślinnością tak aby odsłonić widok na winnicę oraz otwarty krajobraz.
Ostatnim dziedzińcem, jaki kreuje się w tym terenie, jest dziedziniec gospodarczy. Jego pierwotna funkcja zostaje zachowana jak również odtworzony zostaje jego układ- w czworobok.
Fakt, iż nie zachowały się żadne informacje o architekturze tych budynków, a jedynie ich układ, nowe budynki dostosowane są wielkością i charakterem do potrzeb nowej funkcji jaką jest winiarstwo.


Przekrój przez teren

3. Zieleń
Na obszarze wpisanym do rejestru zabytków zachowało się niewiele drzewostanu z czasów świetności dworu, a wiele z istniejących roślinności wymaga usunięcia z powodów zaniedbania krzewów bądź całkowitą obcość gatunków. Jednak historia wiele nam mówi o tym jakie gatunki sadzono przy takich założeniach dworskich. Dobór zieleni w tym obszarze to raczej roślinność rodzima lub zadomowiona na terenach polskich

4. Detal
Opracowując w szczegółach dziedziniec gospodarczy wraz z winnicą i budynkiem winiarni należy wdrożyć się w wymogi dotyczące wyrobu i prowadzenia winorośli, oraz całego procesu poczynając od zbiorów skończywszy na etykietowaniu butelek.
Znane są różne sposoby prowadzenia winorośli zaczynając od ‘starego prowadzenia’ używanego w winnicach ‘starego świata’: forma bezpienna krzaczasta - krzewy nie mają pnia i ramion wieloletnich. Punkt krzewienia znajduje się tuż przy ziemi. Rusztowaniem dla tej formy jest jedynie palik, do którego przywiązywane są latorośle owocujące o średnicy 50-60 mm i długości całkowitej 2 m. Najbardziej popularne w winnicach ‘nowego świata’ formy to jedno- i dwuramienny sznur Guyota, która to forma jest najodpowiedniejsza dla polskich warunków klimatycznych.

Jednoramienny sznur Guyota - krzewy prowadzone w tej formie mają pień, jeden węzeł krzewienia, długą łozę owoconośną i dwupąkowy czopek zastępczy. W Polsce najlepiej prowadzić pień średniej wysokości, najczęściej 0,6-0,7 m. Krzewy sadzi się w rzędach co 0,8-1,0 m.. Odległość między rzędami powinna wynosić 2,0-2,5 m. Rusztowanie składa się ze słupków przelotowych, rozmieszczonych co 5 m w rzędzie   i słupków skrajnych. Na słupkach rozpięte są druty o średnicy 3,5-4 mm (dwa dolne)   i 2,5-3 mm (pozostałe).
Dwuramienny sznur Guyota - forma ta ma jeden pień i dwie łozy owoconośne przegięte w przeciwne strony. Każda z łóz ma dwupąkowy czopek zastępczy. Konstrukcja rusztowania jest taka sama jak dla formy jednoramiennej z trzema- lub czterema parami drutów pomocniczych.
Innymi formami prowadzenia krzewów to:
- Forma dwuramienna na podwójnym pniu
- Forma Casenave’a
- Sznur stały pochyły
- Sznur stały poziomy na rusztowaniu typu Y lub T
- Sznur poziomy wiszący
Obecnie, na terenie polski, winnice prowadzone są jeszcze na zasadzie eksperymentów w tym również odnosząc się do doboru szczepów. Nie można nastawić się na jedną czy dwie odmiany, gdyż nie wiemy jak przyjmie się dany szczep.
Pierwszym krokiem do doboru gatunków jest dokonanie procentowego wyliczenia ilości białych i czerwonych winogron. W tym wypadku 60% winorośli stanowić będą szczepy białe oraz 40% szczepy czerwone. (...)

Po dokonaniu wyboru gatunków winorośli oraz wyliczeniu wielkości winnicy należy przystąpić do obliczenia jak duża potrzebna nam jest winiarnia. Zakładając docelowo obsadzenie 3 ha winnicy daje nam to rocznie ok. 30 ton winogron.
Do przerobu takiej ilości niezbędne są nam 3- 4 prasy 150-250 l. oraz 2- 3 prasy wodne 90 l.
Minimalna pojemność tankofermentatorów- 30 T, 1 T = 700 l. wina, co daje nam min pojemność zbiorników  21 tys. l.
Przy założeniu, że winogrona czerwone stanowią 40% zbiorów daje nam to ok. 12 T winogron czyli ok. 8 tankofermentatorów 1000 l na wino czerwone. oraz 13 zbiorników takich samych zbiorników na wino białe.
Projektując pomieszczenia winiarni niezbędne jest wyposażenie budynku w ogrzewanie gazowe oraz wentylację. Przy wyrobie wina oraz fermentacji temperatura powinna wahać się między 20°- 25°, natomiast w pomieszczeniu w którym wino dojrzewa z beczkach z drewna amerykańskiego między 8°- 12°.
Przy projekcie winiarni niezbędne jest aby pamiętać zaprojektowaniu sanitariatów dla pracowników, laboratorium w którym wino będzie badane oraz miejsca w którym gotowe zabutelkowane wino będą składowane. (...)



Przechodząc do projektu całego dziedzińca należy wspomnieć, iż istniejąca już chłodnia powyżej budynku winiarni, która niestety nie urzeka swoją architekturą w projekcie jest nadal wykorzystywana do przechowywania owoców oraz gdy jest to niezbędne również winogron, dlatego aby jednak nie była tak widocznym elementem w krajobrazie należy obsadzić pnącze na całej długości elewacji co nie zaszkodzi budynkowi a jednak podniesie jego walory krajobrazowe. Wiadome jest to, że przy produkcji wina niezbędne są maszyny o dość dużych gabarytach, dlatego doprojektowanie budynku na składowanie maszyn jest niezbędne w tym wypadku. Jest on umieszczony równolegle z budynkiem chłodni i stanowią zamknięte wnętrze gospodarcze osłonięte od części ogrodowej wysoką roślinnością. Sam budynek winiarni idealnie wpisuje się w różnice terenu, dodatkowo dach zielony powoduje iż całkowicie neutralizuje się w krajobrazie. Ostatnim budynkiem na dziedzińcu jest budynek pszczelarzy. Zaprojektowany jest on we wschodniej części placu na miejscu historycznie istniejących zabudowań gospodarczych.
Można wspomnieć też, że plac zaopatrzony jest w parkingi dla pracowników,  a jego gabaryty pozwalają na wjazd ciężkich samochodów ciężarowych czy towarowych.  

Podsumowanie
”Winnica w Garlicy Murowanej” jeszcze niedawno coś całkiem nierealnego dla polskich warunków, a jednak w szybko zmieniającym się klimacie oraz  zapotrzebowaniem konsumentów, coś bardzo realnego i opłacalnego.
Z biegiem czasu miejsce to zostało zapomniane i popadło w ruinę, a jednak posiada ono swoją magię miejsca, którą przy niewielkim wysiłku można wzbogacić
i jednocześnie wypromować.  Jest to teren idealny dla założenia winnicy, pod względem położenia, gleby, mikroklimatu a także swojej historii, dlatego stał się on przedmiotem mojego projektu dyplomowego.
Mimo rażącego zaniedbania Uniwersytetu Rolniczego, co doprowadziło do zawalenia się wpisanego do rejestru zabytków dworu, a także zaniedbania części ogrodowej, jest to teren w którym wyraźnie odczytać można dawne układy kompozycyjne, co daje szanse na ich odtworzenie w przyszłości.
W swoim projekcie wyraźnie uczuliłam się na odtworzenie dawnego charakteru miejsca, kompozycji przestrzennej, a zarazem sprawienie aby teren ten stał się na tyle atrakcyjny ażeby w przyszłości nie doprowadzić do kolejnych dewastacji, aby mógł on sam na siebie zarabiać przy jednoczesnym współgraniu z charakterem uczelnianym miejsca.

© Joanna Spałek

Praca została napisana na Politechnice Krakowskiej
Wydział Architektury
Kierunek: Architektura Krajobrazu

Tytuł: „Winnica Uniwersytetu Rolniczego w Garlicy Murowanej”
„The Agricultural University vineyard in Garlica Murowana”

Promotor:
prof. zw. dr hab. inż. arch. Aleksander Böhm  
ZAKŁAD KOMPOZYCJI I PLANOWANIA KRAJOBRAZU

Konsultanci:
dr hab. inż. arch. Marek Kowicki, prof. PK  
ZAKŁAD ARCHITEKTURY I PLANOWANIA WSI
prof. dr hab. inż. Marek Siewniak    
ZAKŁAD SZTUKI OGRODOWEJ I TERENÓW ZIELONYCH

Konsultacje z zakresu winiarstwa:
Marek Jarosz (Polski Instytut Winorośli i Wina)

Joanna Spałek - Z zawodu i zamiłowania jest architektem krajobrazu – ogrodnikiem. Tworzenie ogrodów jest dla niej niepowtarzalną możliwością kreacji przestrzeni, tworzenia piękna przy użyciu przyrody i tego co może nam zaoferować. Jej zainteresowanie winiarstwem rozpoczęło się w roku 2004 wraz z pierwszym amatorsko wyprodukowanym winem z przydomowych winogron. Od tego czasu stale pogłębia swoją wiedzę w tej dziedzinie uczestnicząc w różnych kursach i szkoleniach . Następstwem tego był projekt dyplomowy winnicy Uniwersytetu Rolniczego w Garlicy Murowanej. Projekt ten obejmował odtworzenie dawnego zespołu dworskiego z zachowaniem wymogów konserwatorskich w połączeniu z  ideą winnicy; stworzeniu całego niezbędnego zaplecza produkcyjnego, budynkiem winiarni i połączeniu komunikacyjnym. Jej główną ideą jest połączenie tych dwóch dziedzin projektowania. Tworzenia spójnej przestrzeni winnicy w otoczeniu ogrodu.

Pracę Joanny Spałek w całości można przeczytać tutaj.
Napisz do Autorki: joanna.spalek@gmail.com

Galeria