Wtorek, 11 Sierpnia, 2020     ostatnia aktualizacja 09-08-2020
 
Franciacorta: radość w bąbelkach
 
2008-11-14
 
Enoturysta, który chce poznać obszar, skąd pochodzi najlepsze włoskie wino musujące wytwarzane z zastosowaniem długiej powtórnej fermentacji w butelce, nie może ominąć strefy winiarskiej Franciacorta. Ten mały obszar w prowincji Brescia otacza tajemnica i magia. Jego winiarskie korzenie sięgają dawnych czasów, co potwierdza odnaleziona skamieniała winorośl. Swój wizerunek buduje na jednym wyrobie – winie musującym, chociaż wytwarza się tu także dobre wina spokojne, czerwone i białe. Ciche, kręte drogi przecinają wzgórza pokryte średniowiecznymi osadami, lustrami wody i winnicami tak zadbanymi, że wyglądają jak parki lub ogrody, między którymi stoją wille, kantyny, zamki, twierdze, opactwa i klasztory. Jest tu także cel wielu turystów – jezioro Iseo z okazałą wyspą Mont’Isola, jednak nie tak licznie odwiedzane jak pobliskie jezioro Garda. Franciacorta to znana z rzemiosła oaza spokoju, a znajduje się tylko 100 km od samego serca Mediolanu. Jej mieszkańcy to w większości bogaci uciekinierzy z pobliskich metropoli. Na 30 kilometrach kwadratowych regionu znajduje się 19 małych gmin. Przemierzałem te drogi moim „kaszlakiem”, odwiedzając piwnice, w których degustowałem i porównywałem wina musujące. Podstawowe cechy organoleptyczne win musujących Franciacorta DOCG są naprawdę ciekawe, warto je opisać, zwracając uwagę na nuty uzyskane z terroir.

Franciacorta DOCG satèn i/lub millesimato
Satèn – były cremant, wytwarza się z winogron chardonnay i/lub pinot bianco. Millesimato (z określonego rocznika) zaś pochodzi z winogron chardonnay i/lub pinot bianco i/lub pinot nero. Błyszczący kolor złotozielonkawy, bąbelki bardzo cienkie, liczne, trwałe. Wykwintny, o wielkiej elegancji bukiet białych kwiatów, magnoli, jaśminu na tle słomy. Nuty miękkie i maślane w przeważającej części, brzoskwinia, pistacja oraz odrobina wanilii. Szata jedwabista i miękka w ustach, ale także kwaskowata o wielkim ciele. Długi finisz, zawijający, nadzwyczajny, złożony, wyborny. Lubi surowe owoce morskie, langusty, skorupiaki, surową szynkę z melonem, białe mięsa w galarecie.

Franciacorta DOCG rosé

To prawdziwa perełka. Wytwarzana z winogron chardonnay i/lub pinot bianco i/lub pinot nero (to ostatnie przynajmniej 15%). Błyszczący kolor zwiędłej róży z odblaskami miedzianymi, bąbelki cienkie, dosyć liczne i dosyć trwałe. Aromaty drożdży, leśnych czerwonych owoców, łutówki i element dojrzałego arbuza. Jedwabiste i dobrze zrównoważone, słusznie mięsiste, z wielką złożonością w stylu najlepszych różowych trunków z pinot noir. Świeże i zachwycające, bardzo udane, wręcz wyborne. Doskonale towarzyszy pasztetom i białym mięsom gotowanym na słodko (np. gęsi ze śliwkami) lub grillowanej baraninie – pasuje jak ulał prawie do wszystkiego.
Szlak po wioskach i winnicach.

Proponuję poznać ten region i jego wina, pokonując krótką, liczącą niecałe 70 km, trasę po najpiękniejszych miejscowościach i najważniejszych wytwórniach.


Capriolo
Zjeżdżając z autostrady A4 w Palazzolo sull’Oglio, zanurzamy się w historię średniowiecznych osad i zieleń winnic. Drogą prowadzącą wzdłuż rzeki Oglio docieramy do Capriolo, średniowiecznej wioski z ruinami zamku z XI wieku, w których dziś mieści się klasztor. Zasługują na zwiedzenie kościół parafialny San Giorgio z cennymi dziełami malarza Romanino i leżący w samym centrum kościół San Gervaso. W Capriolo znajduje się posiadłość Az. Agr. Ricci Curbastro (via Adro 37, tel. 030-7436094) z willą Evelina, w której mieszczą się muzeum wsi i antykwariat „Granaio Verde”. Można tu odwiedzić piwnicę oraz przenocować. Jest tam także posiadłość Az. Agr. Lantieri de Paratico (via S. Paratico 50, tel. 030-736151), jedna z pierwszych kantyn stosujących w produkcji win musujących metodę długiej powtórnej fermentacji w butelce według wzoru champenoise.

Adro
Drogą w kierunku Erbusco dojeżdżamy do Adro, wioski z wieżą z kamienia i ruinami XIV-wiecznego zamku. O jej winiarskim charakterze świadczą kiście winogron w gminnym herbie. Ważnym punktem średniowiecznej starówki jest przyozdobiony freskami Manfrediniego pałac Pradella przy ulicy via Roma. Zasługują na odwiedziny kościoły San Faustino z romańską apsydą i trzystuletnią dzwonnicą, Santa Maria dell’Assunta oraz Santuario della Madonna della Neve, wzniesiony w XVI wieku przez karmelitanów, gdzie mieści się muzeum jedwabiu i lnu. Przy drodze do Erbusco znajduje się też pałac Bargnani-Dandolo, zbudowany w XVIII wieku, dziś siedziba władz miasta. Na zewnątrz znajdują się drogowskazy do winnicy Contadi Castaldi (via Colzano 32, tel. 030-7450126) i posiadłości Az. Agr. Cornaleto (via Cornaletto 2, tel. 030-7450565). Pierwsza ma siedzibę w całkowicie wyremontowanym dawnym piecu hutniczym, natomiast druga jest wiejską budowlą zanurzoną w naturze i spokoju, z tradycyjną kuchnią i komfortowymi apartamentami.

Erbusco
Z Adro w parę minut dojeżdżamy do Erbusco, serca regionu Franciacorta. Nazwa miejscowości pochodzi od dawnej bujnej roślinności, dziś zastąpionej geometrycznymi winnicami. Jej dzieje sięgają czasów starożytnych Rzymian, zwiedzać tu można średniowieczną starówkę, ruiny zamku, plebanię Santa Maria dell’Assunta (XIII wiek) z freskami ze szkoły malarza Gentile da Fabriano. W Erbusco napotkamy liczne wille zbudowane między wiekami XV i XVIII, jak np. willa Lechi z XVI wieku. Obok znajduje się posiadłość Az. Agr. Longhi de Carli (via Verdi, tel. 030-7760280), wspaniała XIX-wieczna budowla otoczona starym parkiem. Godne zobaczenia są także wille Metelli (z XVII wieku), Girelli i Negroni oraz pałace Secco d’Aragona i Chizzola. Przy drodze do Iseo znajduje się posiadłość Az. Agr. Boschi (via Iseo 44, tel. 030-7703096) oraz winoteka Le Cantine di Franciacorta (via Iseo 56, tel. 030-7751116), gdzie można kupić najlepsze wina Franciacorta DOCG oraz lokalne specjały, np. oliwę extravergine z oliwek znad jeziora Iseo czy słodycze z cukierni Pasticceria da Roberto.

Coccaglio
Jadąc z Erbusco lokalną drogą, mijamy Cologne, gdzie znajduje się posiadłość Az. Agr. La Boscaiola (via Riccafana 19, tel. 030-7156386), i kierujemy się do Coccaglio, wioski, której historię potwierdzają wieża i kościół San Giovanni Battista z XIV wieku, z płótnami malarza Civerchio i drewnianą rzeźbą Chrystusa. W samym centrum w kościele parafialnym znajdują się dzieła malarskie, a w kościele San Pietro freski z wieków XII i XV. W Coccaglio, na zboczu góry Monte Orfano, w osobliwym zamku znajduje się posiadłość Tenuta Castellino Bonomi (via S. Pietro 46, tel. 030-7721015). Szczególne terroir góry Monte Orfano wpływa wyjątkowo na białe wina, a także – nawet bardziej – na wina różowe. Musujące wina Bonomi są do kupienia także w Polsce (importer: Mielżyński).

Rovato
Z Coccaglio dojeżdżamy wkrótce do Rovato, gdzie znajduje się posiadłość Az. Agr. Conti Terzi (via Sopramura 8, tel. 030-7721037). Radzę tam odwiedzić kościoły Santo Stefano z XV wieku i Santa Maria Assunta, z płótnami z Palma il Giovane i Cignaroli, oraz zamek, który posiada jeszcze swą oryginalną zabudowę, sieć drogową, potężny wał ochronny i imponujące typowo weneckie mury obronne z czteroma bastionami. Historia wieków XV i XVI żyje w architekturze ratusza, pałaców Frassine, Porcellana, Cavalieri oraz willi Spalenza i Terzi. W Rovato można kupić bardzo dobre sery, np. taleggio z wytwórni Caseificio Villa, a w zajeździe Trattoria del Gallo, gdzie od wielu wieków handlarze bydłem gromadzą się w każdy poniedziałek, który jest dniem targowym, zjeść wyborną specjalność lokalną manzo all’olio (młody wół w oliwie).

Borgonato di Cortefranca
Z Rovato lepiej pojechać główną drogą w kierunku Iseo aż do Borgonato di Cortefranca (Cortefranca to dawna nazwa Franciacorty), położonego na wzgórzu ze starożytnym kościołem San Salvatore i ruinami zamku. W Borgonato di Cortefranca znajduje się posiadłość Az. Agr. F.lli Berlucchi (via Broletto 2, tel. 030-984451) i winiarnia Guido Berlucchi (piazza Duranti 4, tel. 030-984381) – włoski potentat wytwarzający wina musujące. Nie są to jednak wina musujące o nazwie Franciacorta DOCG, ponieważ pochodzą z winnic z innych regionów, jakie też Guido Berlucchi posiada. W Borgonato di Cortefranca można odwiedzić kościół San Vitale z XV wieku, pałace Berlucchi (siedzibę Az. Agr. F.lli Berlucchi) i Lana-Berlucchi.


Timoline di Cortefranca
Przy drodze do Iseo stoją drogowskazy do Timoline di Cortefranca, gdzie znajduje się posiadłość Az. Agr. Barone Pizzini (via Brescia 1, tel. 030-984136), a w niej sympatyczny zajazd serwujący, oprócz cennych bąbelków ze swojej piwnicy, bardzo dobre wędliny i sery. Nieopodal jest należąca do tej samej firmy prestiżowa restauracja Santa Giulia. W Timoline di Cortefranca najważniejszym budynkiem jest willa Pizzini, zbudowana na początku XVIII wieku, otoczona wysokim ogrodzeniem z freskami malarza Carboni. Naprzeciw pałacu znajduje się piękny kościół Santa Giulia.

Provaglio d’Iseo
Wracając na główną drogę prowadzącą do jeziora Iseo, docieramy do Provaglio d’Iseo, otoczonego rezerwatem przyrody Torbiere. Rezerwat o powierzchni 325 ha jest pod opieką regionu Lombardia, spotkać w nim można rzadkie gatunki ptaków i roślin, stanowi także idealny szlak spacerowy, rowerowy lub konny. Miejscowość rozwinęła się dzięki obecności klasztoru San Pietro in Lamosa, wspaniałego zespołu romańskiego wzniesionego w XI wieku na starożytnych rzymskich fundamentach, charakteryzującego się doskonałą równowagą różnych stylów i bogactwem fresków szkoły malarza Romanino. Właśnie do klasztoru należała także posiadłość Az. Agr. Bersi Serlini, do której prowadzi droga przez rezerwat Torbiere.

Jezioro Iseo
Jeśli pogoda pozwoli, warto pospacerować brzegiem jeziora Iseo i dopłynąć łodzią do wyspy Mont’Isola, gdzie króluje rzemiosło i lokalne przysmaki, jak oliwa extravergine, marynowane oliwki, lekko wędzone salami i świeża ryba. W Iseo sklep Bottega delle Delizie oferuje niespotykane rodzaje świeżego ciasta, pracownia makaronów Pastificio Alla Pieve – tradycyjne casoncelli, cukiernia Pasticceria Castello serwuje prosto z pieca pyszne słodycze, a prestiżowy zajazd Osteria il Volto zaprasza na wyborne potrawy lokalne.

Monticelli Brusati
Z Provaglio można dotrzeć do Monticelli Brusati, gdzie znajduje się posiadłość Az. Agr. Lo Sparviere (via Costa 2, tel. 030-652382) i kantyna Antica Cantina Fratta (via Fontana 11, tel. 030-652661), należąca do wspomnianej już firmy Guido Berlucchi, godna uwagi ze względu na piękną budowę i tradycję wytwarzania win musujących. W Monticelli Brusati można odwiedzić świątynię Santuario della Madonna della Rosa z XVI wieku, z freskami i dziełami malarzy Cossali i Paglia, oraz pałac Montini-Pisa z potężną wieżą.

Ome
W Ome znajduje się winnica Majolini (via Manzoni w miejscowości Valle, tel. 030-6527378), stworzona w latach 80. przez braci Maiolini (Gianfranco, Piergiorgio, Stefano i Ezio), którzy postanowili zrealizować projekt swego ojca, Valentino. Dzięki ich pasji uprawia się tutaj najstarszą w obszarze Ome miejscową odmianę maiolina, która kiedyś dawała czerwone wino o mocnej barwie. Bracia Maiolini uratowali ją od wymarcia i pewnego zapomnienia. Ezio Maiolini jest także prezydentem konsorcjum wytwórców win Franciacorta DOCG. Wspaniałe jest ich musujące rosé, wytworzone w 100% z winogron pinot nero. Leżakuje dwa lata sur lies (nad drożdżami), osiągając wyjątkową finezję. Dzisiaj sprzedawane jest także w Polsce (importer: La Vinotheque).

Camignone
W bliskiej gminie Passirano, w XVI-wieczniej miejscowości Camignone znajduje się posiadłość Az. Agr. Il Mosnel (via Barboglio 14, tel. 030-653117), słynąca z kobiet-winiarzy regionu Franciacorta. Na południu miasteczka jest doskonale zachowany zamek.

Bornato
Jadąc z Camignone w kierunku Rovato, dociera się do Bornato, małej miejscowości o bogatej architekturze. Warto odwiedzić wille Bornati Rossa i Bornati, pałac Secco d’Aragona, zamek Bornato. Wzgórze unoszące się nad Bornato i Równiną Nadpadańską, słynne Monte Rossa, gości wielowiekowe drzewa oliwkowe i winnice cieszące się znakomitym położeniem klimatycznym. Warto tu skosztować win musujących pochodzących z Az. Agr. Monterossa (via Marenzio 14, tel. 030-725066), czyli tych, które spowodowały moją fascynację tym regionem. Z Bornato szybko można wrócić do Rovato i do autostrady A4.

© Tekst: Mario Crosta
   








O winach z Franciacorty możesz przeczytać tutaj i tutaj.

Tekst ukazał się uprzednio w "Rynkach Alkoholowych"